|
29ارديبهشت :دختران، قربانيان ازدواج
زودهنگام
سرمايه:على طايفى: يكى ازخاستگاه هاى مهم
بروز مسايل اجتماعى مختلفى كه امروزه
گريبان مردان و به ويژه زنان امروز ايران
را گرفته است، ريشه درپديده و دوران كودكى
دارد. كودكى به عنوان پديده اجتماعى چنان
درانديشه و فرهنگ دينى و سنتى ايرانيان
درحاشيه توجه ها و برنامه ريزى هاست كه
ناخواسته تمامى مسايل اجتماعى را به صورت
بين نسلى و حلقه به حلقه به آينده منتقل
مى كند. در بين مسايل كودكى نيز از طرز
نگاه به كودك تا حقوق آنان چنان وضعيتى
حاكم است كه مشكلات بسيارى در اين گروه
سنى و جمعيت انسانى به چشم مى خورد.
از بين مسايل مختلفى نظير سوء تغذيه،
كمبود شيرمادر، بى سرپرستي، بى هويتى
فرزندان خارج از ازدواج رسمي، فقدان خدمات
بهداشتى و درمانى لازم، فقر آموزشي،
بيسوادي، بهره كشى جسمى و جنسى و ده ها
مورد ديگر؛ ازدواج كودك يكى از مهمترين
مسايلى است كه گريبان ده ها هزار دختر
وپسر واقع در سن كودكى را به مخاطره
انداخته است كه با پيشگيرى از آن مى توان
ميليون ها كودك را از ورطه فقر و محروميت
رها ساخت. ازدواج كودك يا ازدواج زودهنگام
مربوط به ازدواج با كودك زير 18 سال است.
در اين ميان با وجودى كه هردو جنس پسر و
دختر در معرض ازدواج هاى زودهنگام هستند
ولى دختران بيش ترين قربانيان اين پديده
به شمار مى روند.
سنت و فقر همچنان به تقويت اين عمل ادامه
مى دهند. ازدواج اجبارى ازدواجى است كه
بدون توافق معتبر يكى از طرفين يا هر دو
زوج صورت مى گيرد و در آن اجبار عاطفى يا
بدنى يك عامل اصلى است. از اين منظر به
دليل
اين كه هر فرد زير 18 سالى نمى تواند
اطلاعات لازم را براى انتخاب سرنوشت سازى
مانند ازدواج به راحتى به دست آورد،هر
ازدواج دربين كودكان علاوه بر زودهنگام
بودن،ازدواج اجبارى هم محسوب مى شود.
2006Child and Forced Marriag ) ).
بسيارى ازفعالان حقوق زنان و كودكان،
موضوع ازدواج زود هنگام دختران و پسران را
كم تر مورد توجه قرار داده اند. آمارهاى
رسمى نيزدر كشورهايى كه اين اتفاق روى مى
دهد ازدواج هاى زود هنگام را به عنوان
ازدواج كودكان منعكس نمى كنند. تناقض در
اين نوع نگاه اين است كه از نظر
قانونگذاران اگر فرد بزرگسالى با دختران
12 يا 13 ساله بيرون از ازدواج رابطه جنسى
داشته باشند عمل مجرمانه اى رخ داده است
ولى همين موضوع در قالب ازدواج رسميت مى
يابد.
-
برخى شواهد آمارجهانى
آمارها نشان مى دهد درسطح جهانى 36 درصد
زنان 20 تا 24 ساله قبل از رسيدن به سن 18
سالگى ازدواج كرده اند. سالانه 14 ميليون
نوبالغ 15 تا 19 ساله زايمان مى كنند و
دختران زير سن 15 سال، 5 برابر بيش از
دختران سن بيست سالگى دستخوش مرگ و مير در
طول باردارى يا زايمان مى شوند. دختران
زير سن 18 سالگي، 60 درصد بيش از دختران
بالاى 19 سالگى شاهد مرگ و مير نونهالشان
در يك سال اول زندگى شان هستند و حتى اگر
شانس زنده ماندن داشته باشد بيش تر در
معرض بيمارى هاى كم وزني، كمبود مواد
غذايى
و ديركرد در رشد جسمى و شناختى قرار مى
گيرند
(( World children state,UNICEF,ت2007 ص
4.
فاصله زياد سنى بين دختران زير سن كودكى
با همسرانشان، سبب تحميل كار خانگى و
محدوديت هاى رسيدگى به كودك و فرصت هاى
آنان مى شود و همين امر قدرت و توان تصميم
گيرى در خانوار را كاهش مى دهد
(World children state,UNICEF,2007,
درص22).
برخلاف اين كه نرخ ازدواج هاى زودهنگام در
كشورهاى داراى فقر بالاتر، نرخ زاد و ولد
ومرگ و مير بالاتر، تضاد و نزاع هاى شهرى
بيش تر و سطح توسعه، ثبت نام در مدرسه،
اشتغال و خدمات درمانى پايين تر رخ مى دهد
ولى در برخى از كشورهاى ديگر در سال هاى
اخير اين پديده روبه كاهش نهاده است.
كشورهاى تحت عنوان معجزه هاى آسيايى مانند
تايوان، كره جنوبي، تايلند و ... توانسته
اند با رشد و توسعه خود نرخ ازدواج هاى
كودكان را از بين ببرند. ازاين رو دلايل
رشد اقتصادى و افزايش فرصت هاى مربوط،
كاهش نرخ مرگ و مير و زادو ولد، افزايش
فرصت هاى آموزشى و اشتغال براى دختران را
مى توان از زمينه هاى زدودن اين واقعه غير
انسانى دانست.
باوجود تصور مردم برخى مناطق براى ازدواج
زودهنگام كه با هدف پيشگيرى ازبيمارى هاى
عفونى و اچ آى وى توجيه مى شود، اين موضوع
نتايج عكس به همراه دارد. به طورى كه
درصحراى جنوبى آفريقا 17 تا 22 درصد از
دختران 15 تا 19 ساله دچار اين بيمارى
هستند درحالى كه فقط سه تا هفت درصد پسران
بيمارى مشابه دارند ( Child
Marriage2005Fact Sheet,).
آمارها حاكى است بيش از 51 ميليون دختر
خردسال در سنين كودكى در جهان به ازدواج
واداشته شده اند. برآوردها نيز نشان مى
دهد دردهه آينده قريب 100 ميليون به اين
رقم افزوده خواهد شد.
حتى در كشورهاى ثروتمند نيز شاهد اين
پديده هستيم چنان كه در آمريكا يك درصد از
جوانان 15 تا 17 ساله ازدواج كرده اند.
سرشمارى آمريكا نيز نشان مى دهد كه در دهه
90 اين نرخ 50 درصد رشد داشته است. اين
عوامل مى تواند شامل برنامه هاى پرهيز از
ازدواج، سياست هاى رفاهى مشوق ازدواج و
موج گسترده مهاجران ازقوميت هاى ديگرى
باشد كه اين سنت دربين آنان رايج است
((Anti-Poverty Efforts Face Child
Marriage Hurdle, By Bojana Stoparic,2008
براساس كنوانسيون منع هرگونه تبعيض عليه
زنان نيز مقوله ازدواج كودكان دختر به شدت
منع شده است. ماده شانزدهم حاكى است:
? دولت هاى عضو، اقدامات لازم و مقتضى را
در جهت حذف تبعيض عليه زنان در تمام
مواردى كه مربوط به ازدواج و روابط
خانوادگى است، به عمل خواهند آورد و به
ويژه امور زير را بر مبناى برابرى حقوق
مردان و زنان تضمين خواهند كرد:
الف- داشتن حق يكسان براى (انعقاد)
ازدواج.
ب- داشتن حق آزادانه و يكسان براى انتخاب
همسر و (انعقاد) ازدواج بر پايه رضايت
آزاد و كامل دو طرف.
ج- داشتن حقوق و مسووليت هاى يكسان در
دوران ازدواج و هنگام انحلال آن (جدايى).
د- داشتن حقوق و مسووليت هاى يكسان به
عنوان والدين در موضوع هاى مربوط به
فرزندان، صرفنظر از وضع زناشويى آن ها.(در
همه موارد منافع كودكان از اولويت
برخوردار است).
ه- داشتن حقوق يكسان جهت تصميم گيرى
آزادانه و مسوولانه در زمينه تعداد
فرزندان و فاصله زمانى باردارى و دستيابى
به اطلاعات، آموزش و وسايلى كه آن ها را
براى اجراى اين حقوق قادر مى كند.
و - داشتن حقوق و مسووليت هاى يكسان در
رابطه با حضانت (سرپرستى)، قيموميت كودكان
و فرزند خواندگى يا رسم هاى مشابه با اين
مفاهيم كه در قوانين داخلى وجود دارد. (در
همه موارد منافع كودكان از اولويت
برخوردار است)
ز- داشتن حقوق فردى يكسان به عنوان شوهر و
زن از جمله حق انتخاب نام خانوادگي، حرفه
و شغل.
ح- داشتن حقوق يكسان براى هر يك از زوج ها
در رابطه با مالكيت، حق اكتساب، مديريت،
سرپرستي، بهره بردارى و اختيار اموال خواه
رايگان بوده يا هزينه اى در برداشته باشد.
2- نامزدى و ازدواج كودكان غير قانونى است
و تمامى اقدامات از جمله وضع قانون جهت
تعيين حداقل سن ازدواج و ثبت اجبارى
ازدواج در يك دفتر رسمى ضرورى است.
(Convention for Elimination of All Forms
of Discrimination Against Women,1975
سال 85 نشان مى دهد آمار سرشمارى به تعداد
افراد جمعيت برحسب سن نشان مى دهد كه حدود
بيش از 35 درصد كل جمعيت كشور زير سن 18
سالگى هستند. ازسوى ديگر مقايسه آمار ها
حاكى است از مجموع بيش از 26 ميليون نفر
كودك زير 18 سال، 5/5 درصد معادل بيش از
يك ميليون و چهارصد هزار نفر در بازار كار
به صورت رسمى ثبت و آمارگيرى شده اند.
|
|
|
